Internal database glossary of Flight Operations Department, Civil Aviation Authority of Republic of Poland

http://www.lisa.org/fileadmin/standards/tbx/TBXXCSV02.XCS

 Article 2, Cover Regulation to Regulation xxx/xxxx laying down common airspace usage requirements and operating procedures. ACAS II means an ACAS which provides vertical resolution advisories in addition to traffic advisories. ACAS II ACAS II oznacza ACAS, który oprócz generowania informacji o ruchu w pobliżu statku powietrznego, dostarcza polecenia manewru pionowego w celu uniknięcia kolizji w powietrzu. Regulation xxx/xxxx Air Operations, Annex I Definitions for terms used in Annexes II-VI. Aided night vision imaging system (aided NVIS) flight means, in the case of NVIS operations, that portion of a visual flight rules (VFR) flight performed at night when a crew member is using night vision goggles (NVG). Lot ze wspomaganiem systemem noktowizyjnym oznacza w przypadku operacji z systemem noktowizyjnym, tę część lotu wykonywanego nocą zgodnie z zasadami VFR, w której załoga posługuje się noktowizjerem (NVG). Article 2, Cover Regulation to Regulation xxx/xxxx laying down common airspace usage requirements and operating procedures. Airborne collision avoidance system (ACAS) means an aircraft system based on secondary surveillance radar (SSR) transponder signals which operates independently of ground-based equipment to provide advice to the pilot on potential conflicting aircraft that are equipped with SSR transponders. Pokładowy system unikania kolizji (ACAS) oznacza system pokładowy statku powietrznego oparty na wykorzystaniu sygnałów transpondera radaru wtórnego (SSR), który działa niezależnie od wyposażenia naziemnego i zapewnia pilotowi informacje o potencjalnym zagrożeniu kolizją ze statkami powietrznymi wyposażonymi w transpondery SSR. Regulation xxx/xxxx Air Operations, Annex I Definitions for terms used in Annexes II-VI, AMC Approach procedure with vertical guidance (APV) means an instrument approach which utilises lateral and vertical guidance, but does not meet the requirements established for precision approach and landing operations, with a decision height (DH) not lower than 250 ft and a runway visual range (RVR) of not less than 600 m. Procedura podejścia z prowadzeniem pionowym (APV) oznacza procedurę podejścia według wskazań przyrządów, która wykorzystuje prowadzenie poziome i pionowe, ale nie spełnia wymagań ustalonych dla podejścia precyzyjnego i lądowania z wysokością decyzji - DH nie niższą niż 250 stóp i widzialnością wzdłuż drogi startowej (RVR) nie mniejszą niż 600 m. CS-Definitions Autorotation means a rotorcraft flight condition in which the lifting rotor is driven entirely by action of the air when the rotorcraft is in motion. Autorotacja oznacza taki stan lotu wiropłatu, w którym wirnik nośny jest napędzany wyłącznie przez oddziaływanie powietrza gdy wiropłat się porusza ICAO Annex 14, volume I Balked landing A landing manoeuvre that is unexpectedly discontinued at any below the obstacle clearance altitude/height (OCA/H). Przerwane lądowanie Manewr lądowania, który zostaje niespodziewanie przerwany na wysokości poniżej wysokości względnej/bezwzględnej przewyższenia nad przeszkodami (OCA/H). Regulation xxx/xxxx Air Operations, Annex I Definitions for terms used in Annexes II-VI. Category I (CAT I) operation means a precision instrument approach and landing using an instrument landing system (ILS), microwave landing system (MLS), GPS landing system (GLS) (global navigation satellite system/ground-based augmentation system (GNSS/GBAS) or precision approach radar (PAR) with a decision height not lower than 200 ft and with a runway visual range (RVR) not less than 550 m for aeroplanes and 500 m for helicopters. Operacja Kategorii I (CAT I) oznacza precyzyjne podejście według wskazań przyrządów i lądowanie przy wykorzystaniu systemu lądowania (ILS), mikrofalowego systemu lądowania (MLS), systemu lądowania wg GPS (GLS), globalnego satelitarnego systemu nawigacyjnego/satelitarnego systemu nawigacyjnego z naziemną korekcją (GNSS/GBAS) lub radaru podejścia precyzyjnego (PAR) z wysokością decyzji nie niższą niż 200 stóp i widzialnością wzdłuż drogi startowej nie mniejszą niż 550 m dla samolotów i 500 m dla helikopterów. Regulation xxx/xxxx Air Operations, Annex I Definitions for terms used in Annexes II-VI. Category II (CAT II) operation means a precision instrument approach and landing operation using an instrument landing system (ILS) or microwave landing system (MLS) with: (a) a decision height (DH) below 200 ft but not lower than 100 ft; and (b) a runway visual range (RVR) of not less than 300 m. Operacja Kategorii II (CAT II) oznacza precyzyjne podejście według wskazań przyrządów i lądowanie przy wykorzystaniu systemu lądowania (ILS) lub mikrofalowego systemu lądowania (MLS): Regulation xxx/xxxx Air Operations, Annex I Definitions for terms used in Annexes II-VI. Category IIIA (CAT IIIA) operations means precision instrument approach and landing operation using an instrument landing system (ILS) or microwave landing system (MLS) with: (a) a decision height (DH) lower than 100 ft or no decision height; and (b) a runway visual range not less than 200 m. Operacja Kategorii III A (CAT III A) oznacza precyzyjne podejście według wskazań przyrządów i lądowanie przy wykorzystaniu systemu lądowania (ILS) lub mikrofalowego systemu lądowania (MLS): Regulation xxx/xxxx Air Operations, Annex I Definitions for terms used in Annexes II-VI. Category IIIB (CAT IIIB) operations means a precision instrument approach and landing operation using an instrument landing system (ILS) or microwave landing system (MLS) with: (a) a decision height (DH) lower than 100 ft, or no DH; and (b) a runway visual range (RVR) lower than 200 m but not less than 75 m. Operacja Kategorii III B (CAT III B) oznacza precyzyjne podejście według wskazań przyrządów i lądowanie przy wykorzystaniu systemu lądowania (ILS) lub mikrofalowego systemu lądowania (MLS): ICAO Annex 2 Ceiling The height above the ground or water of the base of the lowest layer of cloud below 6 000 metres (20 000 feet) covering more than half the sky. Pułap chmur Wysokość, nad ziemią lub wodą, podstawy najniższej warstwy chmur znajdujących się poniżej 6 000 m (20 000 ft) i pokrywających więcej niż połowę nieba Regulation xxx/xxxx Air Operations, Annex I Definitions for terms used in Annexes II-VI. Child/children means persons who are of an age of two years and above but who are less than 12 years of age. Dziecko/dzieci oznacza osoby w wieku dwóch lat i starsze, ale poniżej 12 roku życia. ICAO Doc 8168 PANS-OPS, volume I Circling approach An extension of an instrument approach procedure which provides for visual circling of the aerodrome prior to landing. Podejście z kręgu Wydłużenie procedury podejścia według wskazań przyrządów o manewr kręgu nad lotniskiem wykonany z widzialnością przed lądowaniem. Regulation xxx/xxxx Air Operations, Annex I Definitions for terms used in Annexes II-VI. Clearway means a defined rectangular area on the ground or water under the control of the appropriate authority, selected or prepared as a suitable area over which an aeroplane may make a portion of its initial climb to a specified height. Zabezpieczenie wydłużonego startu Oznacza określoną prostokątną powierzchnię na ziemi lub wodzie kontrolowaną przez właściwe władze, wybraną lub odpowiednio przygotowaną do tego, aby samolot mógł nad nią wykonać część początkowego wznoszenia do określonej wysokości. Regulation xxx/xxxx Air Operations, Annex I Definitions for terms used in Annexes II-VI. Commercial air transport (CAT) operation means an aircraft operation to transport passengers, cargo or mail for remuneration or other valuable consideration. Operacje w zarobkowym transporcie lotniczym Operacje statku powietrznego, które obejmują transport pasażerów, ładunku lub poczty za wynagrodzeniem lub na zasadzie innego świadczenia wzajemnego. Regulation xxx/xxxx Air Operations, Annex I Definitions for terms used in Annexes II-VI, AMC Committal means the in the approach at which the pilot flying decides that, in the event of an engine failure being recognised, the safest option is to continue to the elevated final approach and take-off area (elevated FATO). Punkt pewności lądowania Oznacza punkt leżący w strefie podejścia do lądowania, w którym pilot lecący podejmuje decyzję, że w razie stwierdzenia usterki zespołu napędowego, najbezpieczniejsze będzie kontynuowanie lotu i wylądowanie w wyniesionej strefie końcowego podejścia i startu (wyniesione FATO) Regulation xxx/xxxx Air Operations, Annex I Definitions for terms used in Annexes II-VI. Dangerous goods accident means an occurrence associated with and related to the transport of dangerous goods by air which results in fatal or serious injury to a person or major property damage. Wypadek z materiałami niebezpiecznymi oznacza zdarzenie towarzyszące i odnoszące się do materiałów niebezpiecznych przewożonych drogą lotniczą, które spowodowało śmierć lub poważne uszkodzenie ciała osoby bądź znaczną szkodę w mieniu. Regulation xxx/xxxx Air Operations, Annex I Definitions for terms used in Annexes II-VI. Dangerous goods incident means an occurrence other than a dangerous goods accident associated with and related to the transport of dangerous goods by air, not necessarily occurring on board an aircraft, which results in injury to a person, property damage, fire, breakage, spillage, leakage of fluid or radiation or other evidence that the integrity of the packaging has not been maintained. Any occurrence relating to the transport of dangerous goods which seriously jeopardises an aircraft or its occupants is also deemed to be a dangerous goods incident. Incydent z materiałami niebezpiecznymi oznacza zdarzenie inne niż wypadek z materiałami niebezpiecznymi, związane i dotyczące transportu materiałów niebezpiecznych drogą powietrzną, niekoniecznie zaistniałe na pokładzie statku powietrznego, w wyniku którego nastąpiło obrażenie ciała, szkoda w mieniu, pożar, stłuczka, rozlanie, wyciek cieczy, promieniowanie lub inny dowód, świadczący, że całość opakowania nie została zachowana. Każde zdarzenie dotyczące transportu materiałów niebezpiecznych, które poważnie naraża statek powietrzny lub jego użytkowników jest uważane za incydent z materiałami niebezpiecznymi. Regulation xxx/xxxx Air Operations, Annex I Definitions for terms used in Annexes II-VI, AMC Defined ? point ? before landing (DPBL) means the within the approach and landing phase, after which the helicopter’s ability to continue the flight safely, with the critical engine inoperative, is not assured and a forced landing may be required. Zdefiniowany punkt przed lądowaniem (DPBL). oznacza (punkt) na torze lotu w fazie podejścia i lądowania, po osiągnięciu którego zdolność śmigłowca do bezpiecznego kontynuowania lotu z niepracującym krytycznym zespołem napędowym nie jest zapewnione i przymusowe lądowanie może być nieuniknione. Regulation xxx/xxxx Air Operations, Annex IV, Part-CAT, GM1-CAT.IDE.A.280 Emergency locator transmitter (ELT) means equipment which broadcasts distinctive signals on designated frequencies and. Depending on application, may be activated manually or by impact. Awaryjny nadajnik lokalizacyjny (ELT). oznacza urządzenie nadające charakterystyczne sygnały na wyznaczonych częstotliwościach oraz które zależnie od zastosowania może być uruchomione automatycznie, w wyniku uderzenia, lub ręcznie. Regulation xxx/xxxx Air Operations, Annex I Definitions for terms used in Annexes II-VI, AMC. Exposure time means the actual period during which the performance of the helicopter with the critical engine inoperative in still air does not guarantee a safe forced landing or the safe continuation of the flight. Okres zagrożenia Oznacza faktyczny czas, w którym osiągi śmigłowca z niepracującym krytycznym zespołem napędowym w warunkach bezwietrznych nie zapewniają bezpiecznego lądowania przymusowego lub bezpiecznego kontynuowania lotu. FAA Title 14: Aeronautics and Space Extended range twin-engine operations (ETOPS) means an airplane flight operation, other than an all-cargo operation in an airplane with more than two engines, during which a portion of the flight is conducted beyond a time threshold identified in part 121 or part 135 of this chapter that is determined using an approved one-engine-inoperative cruise speed under standard atmospheric conditions in still air. Operacje o wydłużonym zasięgu wykonywane samolotami dwusilnikowymi (ETOPS) Oznacza operacje samolotów dwusilnikowych wykonywane na podstawie zezwolenia władzy lotniczej (Zezwolenie ETOPS) dopuszczającego operowanie w odległości od odpowiedniego lotniska większej niż odległość progowa ustanowiona w przepisach operacyjnych. CS-Definitions External load means a load that is carried, towed or extends, outside the aircraft fuselage. Ładunek zewnętrzny oznacza ładunek przenoszony, holowany lub który wystaje na zewnątrz kadłuba statku powietrznego. Regulation xxx/xxxx Air Operations, Annex I Definitions for terms used in Annexes II-VI, AMC. Fail-operational flight control system means a flight control system with which, in the event of failure below alert height, the approach, flare and landing can be completed automatically. In the event of a failure, the automatic landing system will operate as a fail passive system. System sterowania typu „fail-operational” Oznacza system sterowania lotem, przy pomocy którego, w przypadku wystąpienia usterki poniżej wysokości alarmowej, podejście, wyrównanie i lądowanie może zostać wykonane automatycznie. W przypadku wystąpienia usterki, system lądowania automatycznego będzie działał jako „fail-passive” Regulation xxx/xxxx Air Operations, Annex I Definitions for terms used in Annexes II-VI, AMC. Fail-operational hybrid landing system means a system which consists of a primary fail-passive automatic landing system and a secondary independent guidance system enabling the pilot to complete a landing manually after failure of the primary system. Hybrydowy system lądowania typu “fail-operational” Oznacza system, który składa się z pierwotnego systemu lądowania automatycznego typu „fail-passive” i wtórnego niezależnego systemu naprowadzania umożliwiającego pilotowi wykonanie lądowania ręcznego po wystąpieniu usterki systemu pierwotnego. Regulation xxx/xxxx Air Operations, Annex I Definitions for terms used in Annexes II-VI, AMC. Fail-passive flight control system means a flight control system with which, in the event of a failure, there is no significant out-of-trim condition or deviation of flight path or attitude but the landing is not completed automatically. For a fail-passive automatic flight control system the pilot assumes control of the aeroplane after a failure. System sterowania typu “fail-passive” Oznacza system sterowania lotem, przy pomocy którego, w przypadku wystąpienia usterki, nie występuje stan znacznego niewyważenia, odchylenia od toru lotu lub wysokości, ale lądowanie nie jest wykonywane automatycznie. Po wystąpieniu usterki w systemie sterowania typu „fail-passive”, zakłada się przejęcie sterowania samolotem przez pilota. ICAO Doc 8168 PANS-OPS, volume II Final approach segment That segment of an instrument approach procedure in which alignment and descent for landing are accomplished. Segment podejścia końcowego Ten segment procedury podejścia według wskazań przyrządów, w której następuje ustawienie samolotu w osi drogi startowej i zniżanie do lądowania. Regulation xxx/xxxx Air Operations, Annex I Definitions for terms used in Annexes II-VI, AMC. Flight control system in the context of low visibility operations means a system which includes an automatic landing system and/or a hybrid landing system. System sterowania lotem w operacjach w warunkach ograniczonej widzialności, oznacza system na który składa się automatyczny system lądowania i/lub hybrydowy system lądowania Regulation xxx/xxxx Air Operations, Annex I Definitions for terms used in Annexes II-VI. Fuel en-route alternate (fuel ERA) aerodrome means an ERA aerodrome selected for the purpose of reducing contingency fuel. lotnisko zapasowe na trasie dla zmniejszenia ilości paliwa Oznacza lotnisko ERA wyznaczone w celu zmniejszenia wymaganej ilości paliwa na niesprzyjające okoliczności. Regulation xxx/xxxx Air Operations, Annex I Definitions for terms used in Annexes II-VI. [NPA 2009-02B, GM OPS.GEN.010 Definitions] GBAS landing system (GLS) means anan approach landing operation using system that uses augmented ground based augmented global navigation satellite system (GNSS) information to provide guidance to the aircraft based on its lateral and vertical GNSS position. It uses geometric altitude reference for its final approach slope. System lądowania GBAS (GLS) oznacza system podejścia do lądowania, który wykorzystuje naziemne stacje wspomagające sygnały satelitarne (GNSS) wykorzystywane do naprowadzania statku powietrznego w poziomie i pionie. Dla ścieżki podejścia końcowego, system wykorzystuje odniesienie do wysokości geometrycznej. Regulation xxx/xxxx Air Operations, Annex I Definitions for terms used in Annexes II-VI. Ground task specialist means a person whose duties are performed on the ground and directly associated with the specialised tasks or services being performed. Specjalista naziemny Oznacza osobę, której obowiązki wypełniane są na ziemi i są bezpośrednio związane z wykonywaniem specjalistycznych zadań lub usług. CS-Definitions Harness means the equipment, consisting of two shoulder straps and a lap belt, which is provided to restrain a member of the flight crew against inertia loads occurring in emergency conditions. Uprząż bezpieczeństwa Oznacza wyposażenie składające się z dwóch pasów barkowych i pasa biodrowego, które przeznaczone jest do przytrzymania członka załogi lotniczej w przypadku wystąpienia przeciążeń w warunkach niebezpiecznych. Regulation xxx/xxxx Air Operations, Annex I Definitions for terms used in Annexes II-VI. Head-up display (HUD) means a display system which presents flight information to the pilot’s forward external field of view and which does not significantly restrict the external view. Wskaźnik przezierny typu HUD. Oznacza system zobrazowania, który przedstawia informację o locie w polu widzenia pilota na wprost i który nie ogranicza w sposób znaczący widoku na zewnątrz. Regulation xxx/xxxx Air Operations, Annex I Definitions for terms used in Annexes II-VI. Head-up guidance landing system (HUDLS) means the total airborne system which provides head-up guidance to the pilot during the approach and landing and/or missed approach procedure. It includes all sensors, computers, power supplies, indications and controls. System lądowania ze wskaźnikiem przeziernym typu HUD (HUDLS) Oznacza kompletny system pokładowy, który przedstawia pilotowi na wskaźniku przeziernym wskazania dyrektywne w trakcie podejścia, lądowania i/lub procedury nieudanego podejścia. Obejmuje wszystkie czujniki, komputery, źródła zasilania, wskaźniki i elementy sterujące. Regulation xxx/xxxx Air Operations, Annex I Definitions for terms used in Annexes II-VI. Helicopter hoist operation (HHO) crew member means a technical crew member who performs assigned duties relating to the operation of a hoist. Członek załogi w operacjach śmigłowcowych z ładunkiem na zaczepie zewnętrznym oznacza technicznego członka załogi, który wykonuje zadania związane z operowaniem ładunkiem podwieszonym Regulation xxx/xxxx Air Operations, Annex I Definitions for terms used in Annexes II-VI. HEMS crew member means a technical crew member who is assigned to a helicopter emergency medical service (HEMS) flight for the purpose of attending to any person in need of medical assistance carried in the helicopter and assisting the pilot during the mission. Członek załogi śmigłowca HEMS oznacza technicznego członka załogi, przypisanego do śmigłowcowej służby ratownictwa medycznego (HEMS) w celu asystowania osobie wymagającej pomocy medycznej, przewożonej śmigłowcem i pomocy pilotowi w trakcie misji. Regulation xxx/xxxx Air Operations, Annex I Definitions for terms used in Annexes II-VI. [NPA 2009-02B, OPS.GEN.010 Definitions] HEMS operating base means an aerodrome at which the helicopter emergency medical service (HEMS) crew members and the HEMS helicopter may be on stand-by for HEMS operations. Baza operacyjna HEMS Lotnisko, na którym mogą dyżurować załogi i śmigłowce służb ratownictwa medycznego będące w pogotowiu do wykonania operacji HEMS. Regulation xxx/xxxx Air Operations, Annex I Definitions for terms used in Annexes II-VI, AMC. Hybrid head-up display landing system (hybrid HUDLS) means a system which consists of a primary fail-passive automatic landing system and a secondary independent HUD/HUDLS enabling the pilot to complete a landing manually after failure of the primary system. Hybrydowy system lądowania ze wskaźnikiem przeziernym (hybrydowy HUDLS) System, który składa się z pierwotnego systemu automatycznego lądowania typu „fail-passive” i wtórnego niezależnego systemu HUD/HUDLS umożliwiającego pilotowi w razie wystąpienia niesprawności w systemie pierwotnym wykonanie lądowania ręcznego. Regulation xxx/xxxx Air Operations, Annex I Definitions for terms used in Annexes II-VI. In-flight task specialist means a person who performs duties on board an aircraft during specialised tasks or services. When an in-flight task specialist is assigned by the operator he/she is considered as a crew member. Specjalista pokładowy oznacza osobę, która wykonuje na pokładzie statku powietrznego obowiązki związane ze specjalistycznymi zadaniami lub usługami. Jeśli taka osoba jest wyznaczona przez operatora to jest uważana za członka załogi. ICAO Annex 2 Instrument approach A series of predetermined manoeuvres by reference to flight instruments with specified protection from obstacles from the initial approach fix, or where applicable, from the beginning of a defined arrival route to a from which a landing can be completed and thereafter, if a landing is not completed, to a position at which holding or en-route obstacle clearance criteria apply. Podejście według wskazań przyrządów Seria wcześniej określonych manewrów wykonywanych na podstawie wskazań przyrządów ze szczególnym zabezpieczeniem przed przeszkodami począwszy od punktu podejścia początkowego lub w stosownych przypadkach od początku określonej trasy przylotu, do punktu z którego lądowanie może być zakończone, a następnie, jeśli lądowanie nie zostało wykonane, do pozycji, w której mają zastosowanie kryteria przewyższenia nad przeszkodami lub oczekiwanie. ICAO Annex 2 Instrument flight rules (IFR) A flight conducted in accordance with the instrument flight rules. Przepisy wykonywania lotów według wskazań przyrządów (IFR) Lot wykonywany zgodnie z przepisami dla lotów według wskazań przyrządów. ICAO Annex 2 Instrument meteorological conditions (IMC) Meteorological conditions expressed in terms of visibility, distance from cloud, and ceiling, less than the minima specified for visual meteorological conditions. Warunki meteorologiczne dla lotów według wskazań przyrządów (IMC) Warunki meteorologiczne wyrażone widzialnością, odległością od chmur i pułapem chmur, mniejsze od minimów dla warunków meteorologicznych dla lotów z widzialnością (VMC). ICAO Annex 6, Part III Integrated survival suit A survival suit which meets the combined requirements of the survival suit and life jacket. Pełny kombinezon ratunkowy Kombinezon ratunkowy, będący jednocześnie kamizelką ratunkową Regulation xxx/xxxx Air Operations, Annex I Definitions for terms used in Annexes II-VI, AMC. Landing distance available (LDAH) means the length of the final approach and take-off area plus any additional area declared available and suitable for helicopters to complete the landing manoeuvre from a defined height. Rozporządzalna długość lądowania dla śmigłowców (LDAH) oznacza długość strefy podejścia końcowego i startu oraz wszelkie dodatkowe strefy deklarowane jako dostępne i odpowiednie dla wykonania przez śmigłowiec manewru lądowania z określonej wysokości. Regulation xxx/xxxx Air Operations, Annex I Definitions for terms used in Annexes II-VI, AMC. Landing distance required (LDRH) means the horizontal distance required to land and come to a full stop from a 15 m (50 ft) above the landing surface. Wymagana długość lądowania dla śmigłowców (LDRH) Oznacza wymaganą odległość poziomą od punktu leżącego 15 m (50 stóp) nad powierzchnią lądowania do punktu pełnego zatrzymania. Regulation xxx/xxxx Air Operations, Annex I Definitions for terms used in Annexes II-VI. Local helicopter operation means a commercial air transport operation of helicopters with a maximum certified take-off mass (MCTOM) over 3 175 kg and a maximum passenger seating configuration (MPSC) of nine or less, by day, over routes navigated by reference to visual landmarks, conducted within a local and defined geographical area specified in the operations manual. Lokalna operacja śmigłowcowa Oznacza operację zarobkowego transportu lotniczego śmigłowcem o maksymalnej certyfikowanej masie do startu (MCTOM) większej niż 3175 kg i maksymalnej konfiguracji miejsc pasażerskich 9 lub mniej, wykonywaną w dzień, po trasach, z nawigacją według orientacji w terenie, prowadzoną w lokalnym obszarze geograficznym ograniczonym w instrukcji operacyjnej. Regulation xxx/xxxx Air Operations, Annex I Definitions for terms used in Annexes II-VI. Lower than Standard Category I (LTS CAT I) operation means a Category I instrument approach and landing operation using Category I decision height (DH), with a runway visual range (RVR) lower than would normally be associated with the applicable DH but not lower than 400 m. Operacja poniżej standardu kategorii I (LTS CAT I) Oznacza podejście i lądowanie według wskazań przyrządów przy wykorzystaniu wysokości decyzji (DH) dla Kategorii I i zakresu widzialności wzdłuż drogi startowej (RVR) niższej niż ta, która jest zwykle związana z odpowiednią DH, ale nie mniejsza niż 400 m. ICAO Annex 14, volume I Marker An object displayed above ground level in order to indicate an obstacle or delineate a boundary. Oznacznik obiekt umieszczony powyżej powierzchni ziemi w celu oznaczenia przeszkody lub wyznaczenia linii granicznej. Regulation xxx/xxxx Air Operations, Annex I Definitions for terms used in Annexes II-VI, AMC. Maximum zero fuel mass means the maximum permissible mass of an aeroplane with no usable fuel. The mass of the fuel contained in particular tanks must be included in the zero fuel mass when it is explicitly mentioned in the aircraft flight manual. Maksymalna masa bez paliwa Maksymalna dopuszczalna masa samolotu, łącznie z niezużywalną częścią paliwa. Masa paliwa znajdującego się w poszczególnych zbiornikach musi być włączona do maksymalnej masy bez paliwa, gdy jest to wyraźnie stwierdzone w instrukcji użytkowania w locie statku powietrznego Regulation xxx/xxxx Air Operations, Annex I Definitions for terms used in Annexes II-VI. Medical passenger means a medical person carried in a helicopter during a helicopter emergency medical service (HEMS) flight, including but not limited to doctors, nurses and paramedics. Specjalista ratownictwa medycznego Oznacza specjalistę o przygotowaniu medycznym przewożonego śmigłowcem podczas operacji śmigłowcowej ratowniczej służby medycznej (HEMS) obejmującego, ale nie ograniczonego do lekarzy, pielęgniarek i paramedyków. Regulation xxx/xxxx Air Operations, Annex I Definitions for terms used in Annexes II-VI. Night vision imaging system (NVIS) crew member means a technical crew member assigned to an NVIS flight. Członek załogi wyznaczony do lotu z systemem noktowizyjnym (NVIS) Oznacza technicznego członka załogi obsługującego system noktowizyjny. Regulation xxx/xxxx Air Operations, Annex I Definitions for terms used in Annexes II-VI. Non-precision approach (NPA) operation means an instrument approach with a minimum descent height (MDH) or decision height (DH) when not flying a CDFA technique, not lower than 250 ft and a runway visual range/converted meteorological visibility (RVR/CMV) of not less than 750 m for aeroplanes and 600 m for helicopters. Operacja podejścia nieprecyzyjnego (NPA) Oznacza podejście według wskazań przyrządów z minimalną wysokością zniżania (MDH) lub wysokością decyzji (DH) (jeśli nie zastosowano techniki CDFA), nie niższą niż 250 stóp i zakresem widzialności wzdłuż drogi startowej/przeliczonej widzialności meteorologicznej (RVR/CMV) nie mniejszymi niż 750 m dla samolotów i 600 m dla śmigłowców. ICAO Annex 6, Part I Operations manual A manual containing procedures, instructions and guidance for use by operational personnel in the execution of their duties. Instrukcja operacyjna Instrukcja zawierająca procedury, instrukcje i wskazania do korzystania przez personel operacyjny w czasie pełnienia swoich obowiązków Regulation xxx/xxxx Air Operations, Annex I Definitions for terms used in Annexes II-VI. Other than Standard Category II (OTS CAT II) operation means a precision instrument approach and landing operation using ILS or MLS where some or all of the elements of the precision approach Category II lighting system are not available, and with: (a) DH below 200 ft but not lower than 100 ft; and (b) RVR of not less than 350 m. Operacja inna niż standard Kategorii II (OTS CAT II) Oznacza operację precyzyjnego podejścia i lądowania według wskazań przyrządów z wykorzystaniem ILS lub MLS, na której nie są dostępne niektóre lub wszystkie elementy systemu oświetlenia dla podejść precyzyjnych w kategorii II i przy: Regulation xxx/xxxx Air Operations, Annex I Definitions for terms used in Annexes II-VI. Performance class A aeroplanes means multi-engined aeroplanes powered by turbo-propeller engines with a maximum passenger seating configuration of more than nine or a maximum take-off mass exceeding 5 700 kg, and all multi-engined turbo-jet powered aeroplanes. Samoloty o klasie osiągów A oznacza samoloty wielosilnikowe z napędem turbośmigłowym i maksymalną konfiguracją miejsc pasażerskich większą niż 9 lub o maksymalnej masie do startu większej niż 5 700 kg oraz wszystkie wielosilnikowe samoloty turboodrzutowe. Regulation xxx/xxxx Air Operations, Annex I Definitions for terms used in Annexes II-VI. Performance class B aeroplanes means aeroplanes powered by propeller engines with a maximum passenger seating configuration of nine or less and a maximum take-off mass of 5 700 kg or less. Samoloty o klasie osiągów B oznacza samoloty z napędem śmigłowym i maksymalną konfiguracją miejsc pasażerskich do 9 włącznie oraz o maksymalnej masie do startu do 5 700 kg włącznie. Regulation xxx/xxxx Air Operations, Annex I Definitions for terms used in Annexes II-VI. Performance class C aeroplanes means aeroplanes powered by reciprocating engines with a maximum passenger seating configuration of more than nine or a maximum take-off mass exceeding 5 700 kg. Samoloty o klasie osiągów C oznacza samoloty napędzane silnikami tłokowymi z zatwierdzoną maksymalną konfiguracją miejsc pasażerskich większą niż 9 lub o maksymalnej masie do startu większej niż 5 700 kg. ICAO Doc 9613 Performance-based Navigation Performance-based navigation (PBN) Area navigation based on performance requirements for aircraft operating along an ATS route, on an instrument approach procedure or in a designated airspace. Nawigacja oparta na charakterystykach (PBN) Nawigacja obszarowa, bazująca na wymaganiach charakterystyk dla statków powietrznych operujących po trasie ATS, zgodnie z procedurą podejścia według wskazań przyrządów lub w wyznaczonej przestrzeni powietrznej. Regulation xxx/xxxx Air Operations, Annex I Definitions for terms used in Annexes II-VI. Pilot-in-command (PiC) means the pilot designated as being in command and charged with the safe conduct of the flight. For the purpose of commercial air transport operations, the ‘pilot-in-command’ shall be termed the ‘commander’. Pilot dowódca oznacza pilota wyznaczonego na dowódcę i odpowiedzialnego za bezpieczne wykonanie lotu. W operacjach zarobkowego transportu lotniczego pilota dowódcę nazywa się „kapitanem”. SPA.RVSM.100, Regulation xxx/xxxx Air Operations, Annex VI Part-SPA Reduced vertical separation minima (RVSM) Aircraft shall only be operated in designated airspace where a reduced vertical separation minimum of 300 m (1 000 ft) applies between flight level (FL) 290 and FL 410, inclusive, if the operator has been granted an approval by the competent authority to conduct such operations. Zredukowane minima separacji pionowej (RVSM) Statek powietrzny może operować w przestrzeni, gdzie ma zastosowanie obniżone minimum separacji pionowej wynoszące 300 m (1 000 stóp), od poziomu lotu (FL) 290 do FL 410 włącznie, jeżeli operator otrzymał zezwolenie od właściwego organu władzy lotniczej .do prowadzenia operacji w tej przestrzeni. Regulation xxx/xxxx Air Operations, Annex I Definitions for terms used in Annexes II-VI. Rejected take-off distance required (RTODRH) means the horizontal distance required from the start of the take-off to the where the helicopter comes to a full stop following an engine failure and rejection of the take-off at the take-off decision . Wymagana długość przerwanego startu Oznacza wymaganą odległość poziomą od punktu rozpoczęcia startu do punktu pełnego zatrzymania się śmigłowca po wystąpieniu usterki silnika i przerwania startu w punkcie decyzji startu. Regulation xxx/xxxx Air Operations, Annex I Definitions for terms used in Annexes II-VI, AMC. Rotation (RP) means the at which a cyclic input is made to initiate a nose-down attitude change during the take-off flight path. It is the last in the take-off path from which, in the event of an engine failure being recognised, a forced landing on the aerodrome can be achieved. Punkt rotacji (RP) Oznacza punkt, w którym inicjowane jest działanie dla rozpoczęcia opuszczania nosa na torze lotu podczas startu. Jest to ostatni punkt na ścieżce startu, z którego, w przypadku stwierdzenia usterki silnika, przymusowe lądowanie na lotnisku może być dokonane. Regulation xxx/xxxx Air Operations, Annex I Definitions for terms used in Annexes II-VI. Safe forced landing means an unavoidable landing or ditching with a reasonable expectancy of no injuries to persons in the aircraft or on the surface. Bezpieczne lądowanie przymusowe oznacza nieuniknione lądowanie lub wodowanie przy niskim ryzyku odniesienia obrażeń wśród osób na pokładzie statku powietrznego lub na powierzchni lądowania. Regulation xxx/xxxx Air Operations, Annex I Definitions for terms used in Annexes II-VI. Separate runways means runways at the same aerodrome that are separate landing surfaces. These runways may overlay or cross in such a way that if one of the runways is blocked, it will not prevent the planned type of operations on the other runway. Each runway shall have a separate approach procedure based on a separate navigation aid. Oddzielne drogi startowe oznacza drogi startowe na tym samym lotnisku, które są osobnymi powierzchniami do lądowania. Drogi te mogą pokrywać się lub krzyżować w taki sposób, że gdy jedna jest zablokowana to nie uniemożliwia to wykonywania planowanych operacji lotniczych na drugiej drodze startowej. Każda z dróg startowych powinna posiadać oddzielne procedury podejścia oparte na różnych pomocach nawigacyjnych Regulation xxx/xxxx Air Operations, Annex I Definitions for terms used in Annexes II-VI. Stabilised approach (SAp) means an approach which is flown in a controlled and appropriate manner in terms of configuration, energy and control of the flight path from a pre-determined or altitude/height down to a 50 ft above the threshold or the where the flare manoeuvre is initiated if higher. Podejście ustabilizowane (SAp). Oznacza podejście, które wykonuje się w sposób kontrolowany i właściwy w odniesieniu do konfiguracji, mocy i utrzymania toru lotu od z góry wyznaczonego punktu lub z góry wyznaczonej wysokości do punktu na wysokości 50 stóp nad progiem lub do punktu, w którym rozpoczyna się wyrównanie, jeśli wysokość tego punku jest wyższa. CS-Definitions Stopway means an area beyond the take-off runway, no less wide than the runway and centred upon the extended centreline of the runway, able to support the aeroplane during an abortive take-off, without causing structural damage to the aeroplane, and designated by the airport authorities for use in decelerating the aeroplane during an abortive take-off. Zabezpieczenie przerwanego startu oznacza obszar poza drogą startową wykorzystywaną do startu, nie węższy niż ta droga startowa, położony centralnie na przedłużeniu osi centralnej tej drogi startowej, zdolny do utrzymania samolotu w przypadku przerwanego startu, bez powodowania strukturalnego uszkodzenia samolotu, i wyznaczony przez władze portu lotniczego do używania przez samoloty dla potrzeb zmniejszania prędkości w czasie przerwanego startu. ICAO Annex 2 Taxi/taxiing Movement of an aircraft on the surface of an aerodrome under its own power, excluding take-off and landing. Kołowanie Ruch statku powietrznego po powierzchni lotniska przy użyciu mocy własnej, wyłączając start i lądowanie Regulation xxx/xxxx Air Operations, Annex I Definitions for terms used in Annexes II-VI. Technical crew member means a crew member in commercial air transport helicopter emergency medical service (HEMS), helicopter hoist operations (HHO) or night vision imaging system (NVIS) operations other than a flight or cabin crew member, assigned by the operator to duties in the aircraft or on the ground for the purpose of assisting the pilot during HEMS, HHO or NVIS operations, which may require the operation of specialised on-board equipment. Techniczny członek załogi Oznacza członka załogi w zarobkowym transporcie śmigłowcowej ratowniczej służbie medycznej (HEMS), śmigłowcowych operacjach dźwigowych (HHO) lub operacjach z wykorzystaniem systemu zobrazowania noktowizyjnego (NVIS) innego niż członek załogi lotniczej lub pokładowej wyznaczony przez operatora do wypełniania obowiązków w statku powietrznym lub na ziemi w celu pomocy pilotowi podczas operacji HEMS, HHO lub NVIS, w których może być wymagane użycie specjalistycznego wyposażenia pokładowego. Regulation xxx/xxxx Air Operations, Annex I Definitions for terms used in Annexes II-VI. Technical Instructions (TI) means the latest effective edition of the Technical Instructions for the Safe Transport of Dangerous Goods by Air, including the Supplement and any Addenda, approved and published by decision of the Council of the International Civil Aviation Organisation (ICAO Doc 9284-AN/905). Instrukcje techniczne Oznacza najnowsze obowiązujące wydanie Instrukcji Technicznych Przewozu Materiałów Niebezpiecznych Drogą Powietrzną, włącznie z Uzupełnieniem i wszystkimi Dodatkami zatwierdzone i opublikowane przez Radę Organizacji Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego (ICAO Doc. 9284-AN/905) ICAO Annex 14, volume I Threshold The beginning of that portion of the runway usable for landing. Próg Początek części drogi startowej użytecznej do lądowań Regulation xxx/xxxx Air Operations, Annex I Definitions for terms used in Annexes II-VI, AMC. Touchdown and lift-off area (TLOF) means a load-bearing area on which a helicopter may touch down or lift off. Strefa przyziemienia i oderwania Obszar w którym śmigłowiec może przyziemiać lub odrywać się od ziemi ICAO Annex 2 Track The projection on the earth’s surface of the path of an aircraft, the direction of which path at any is usually expressed in degrees from North (true, magnetic or grid). Linia drogi Rzut toru lotu statku powietrznego na powierzchnię ziemi, którego kierunek w każdym jego punkcie jest zwykle wyrażony w stopniach, w odniesieniu do północnego kierunku południka (geograficznego, magnetycznego lub siatki). Regulation xxx/xxxx Air Operations, Annex I Definitions for terms used in Annexes II-VI. Unaided night vision imaging system (unaided NVIS) flight means, in the case of night vision imaging system (NVIS) operations, that portion of a visual flight rules (VFR) flight performed at night when a crew member is not using night vision goggles (NVG). Lot bez wspomagania systemu noktowizyjnego Oznacza, w przypadku operacji z wykorzystaniem systemu zobrazowania noktowizyjnego, tę część lotu z widocznością wykonywanego w nocy, w której członek załogi nie używa noktowizjera. ICAO Annex 2 Visual flight rules (VFR) A flight conducted in accordance with the visual flight rules. Przepisy wykonywania lotów z widocznością (VFR) Lot wykonywany zgodnie z przepisami lotów z widocznością ICAO Annex 2 Visual meteorological conditions (VMC) Meteorological conditions expressed in terms of visibility, distance from cloud, and ceiling, equal to or better than specified minima. Warunki meteorologiczne dla lotu z widocznością (VMC) Warunki meteorologiczne wyrażone widzialnością, odległością od chmur i pułapem chmur, równe lub większe od ustalonych minimów. Cover Regulation to Part-AR additional Means of Compliance are those that propose new means to establish compliance with Regulation (EC) No 216/2008 and its Implementing Rules for which no associated Acceptable Means of Compliance (AMC) have been adopted by the Agency. Dodatkowe sposoby spełnienia wymagań Są to te proponowane nowe środki dla zapewnienia zgodności z rozporządzeniem PE i Rady nr 216/2008 oraz przepisami wykonawczymi, dla których nie zostały adaptowane przez Agencję towarzyszące im akceptowalne sposoby spełnienia wymagań. Part-OR, GM1-OR.OPS.FC.240 Aeroplane variant means an aeroplane, or a group of aeroplanes, with the same characteristics but which have differences from a base aeroplane which require additional flight crew knowledge, skills, and or abilities that affect flight safety. Wariant samolotu Oznacza samolot lub grupę samolotów o tych samych właściwościach, które różnią się od samolotu podstawowego i które wymagają od załogi lotniczej dodatkowej wiedzy, umiejętności lub zdolności dotyczących bezpieczeństwa lotów. CRD to Part-OR, OR.OPS.FC.245.A Alternative training and qualification programme (ATQP) An aeroplane operator having appropriate experience may substitute the following training and checking requirements for flight crew by an alternative training and qualification programme (ATQP), approved by the competent authority: ……. The ATQP shall contain training and checking which establishes and maintains at least an equivalent level of proficiency achieved by complying with the applicable provisions. Alternatywny program szkoleń i sprawdzeń (ATQP) Operator samolotu posiadający odpowiednie doświadczenie może zastąpić następujące szkolenia i sprawdzenia załogi lotniczej zamiennym programem szkoleń i sprawdzeń(ATQP) zatwierdzonym przez właściwą władzę. CRD to Part-AR, Appendix IX Approved training organisation (ATO) a Part-OR certified training organisation with the privilege to provide Part-FCL training courses, including the use of FTSDs Zatwierdzona organizacja szkolenia (ATO) Organizacja szkolenia certyfikowana zgodnie z Part-OR posiadająca uprawnienia do prowadzenia szkoleń zgodnie z Part-FCL, również z wykorzystaniem urządzeń FSTD. Cover Regulation to Part-AR Audit means a systematic, independent and documented process for obtaining evidence and evaluating it objectively to determine the extent to which requirements are complied with. Audyt Oznacza systematyczny, niezależny i udokumentowany proces pozyskania dowodów i ich obiektywnej oceny w celu określenia, w jakim stopniu zostały spełnione wymagania. Part-OR, GM2-OR.OPS.GEN.200(a)(5) Management System Barrier Something that can either prevent an event form taking place or protect against its consequences. Note: Barrier may also be referred to as a control or treatment measure. Zabezpieczenie Coś, co zapobiega zaistnieniu zdarzenia lub chroni przed jego konsekwencjami. Uwaga: Zabezpieczenie może także odnosić się do kontroli lub środka zapobiegawczego. CRD to Part-OR, OR.ATO.210 Chief theoretical knowledge instructor (CTKI) An ATO providing theoretical knowledge instruction shall nominate a CTKI who shall be responsible for the supervision of all theoretical knowledge instructors and for the standardisation of all theoretical knowledge instruction. The CTKI shall have extensive experience as a theoretical knowledge instructor in the areas relevant for the training provided by the ATO. Szef wyszkolenia teoretycznego (CTKI) Organizacja ATO prowadząca szkolenia teoretyczne musi powołać osobę na stanowisko Szefa Wyszkolenia Teoretycznego CTKI, który będzie odpowiedzialny za nadzór nad wszystkimi instruktorami teorii oraz za standaryzację prowadzonych zajęć. CTKI powinien mieć rozległe doświadczenie jako instruktor teorii w obszarach odpowiednich dla zakresu szkoleń prowadzonych przez ATO CRD to Part-AR Competent authority Cover Regulation Part-AR: Member States shall designate one or more entities as the competent authority(ies) within that Member State with allocated responsibilities for the certification and oversight of persons and organisations subject to Regulation No (EC) 216/2008 and its Implementing Rules. Kompetentna władza Jeden lub kilka podmiotów wyznaczonych jako kompetentna władza w państwie członkowskim z przypisaniem odpowiedzialności za certyfikację i nadzór nad osobami i organizacjami o których mowa w Rozporządzeniu PE i Rady nr 216/2008 source: CAA UK CAP 737 Crew resource management (CRM) CRM can be defined as a management system which makes optimum use of all available resources - Zarządzanie zasobami załogi (CRM) CRM można zdefiniować jako system zarządzania, który pozwala na optymalne wykorzystanie wszystkich dostępnych źródeł- wyposażenia, procedur i ludzi-do działania na rzecz bezpieczeństwa i zwiększenia wydajności operacji lotniczych. CRD to Part-OR, GM1-OR.OPS.CC.115(a) Emergency equipment should be understood as equipment installed/carried to be used in case of abnormal and emergency situations that demand immediate action for the safe conduct of the flight and protection of occupants including life preservation (e.g. drop-out oxygen, axe, fire extinguisher, protective breathing equipment, manual release tool; slide raft). Wyposażenie awaryjne Powinno być rozumiane jako wyposażenie zainstalowane/przewożone do użycia w przypadku sytuacji nienormalnej lub awaryjnej, która wymaga natychmiastowego działania dla bezpiecznego wykonania lotu i ochrony pasażerów z utrzymaniem przy życiu włącznie (np. wypadające maski tlenowe, topór, gaśnica, urządzenia do ochrony dróg oddechowych (OPS-1), trapy ratunkowe. CRD to Part-OR, GM1-OR.OPS.CC.115(a) Emergency procedures should be understood as all procedures established by the operator in the operations manual for abnormal and emergency situations. For this purpose, ‘abnormal’ refers to a situation that is not typical or usual, deviates from normal operation and may result in an emergency. Procedury awaryjne Należy rozumieć jako procedury ustanowione przez operatora w instrukcji operacyjnej dla sytuacji nienormalnych i awaryjnych. Dla celów definicji „nienormalne” odnoszą się do sytuacji, która nie jest typowa lub zwykła, odbiega od operacji normalnych i może skutkować sytuacją awaryjną. Enhanced ground proximity warning system (EGPWS) A ground proximity warning system (GPWS) is a system designed to alert pilots if their aircraft is in immediate danger of flying into the ground or an obstacle. The United States Federal Aviation Administration defines GPWS as a type of terrain awareness warning system (TAWS). More advanced systems, introduced in 1996, are known as enhanced ground proximity warning systems (EGPWS), although sometimes confusingly called terrain awareness warning systems. Wzmocniony system ostrzegania o bliskości ziemi (EGPWS) System ostrzegania o bliskości ziemi (GPWS) jest systemem przeznaczonym do ostrzegania pilotów jeśli ich statki powietrzne znajdują się w nagłym niebezpieczeństwie w locie w kierunku ziemi lub przeszkody. Federalna Administracja Lotnictwa Stanów Zjednoczonych określa GPWS jako rodzaj systemu ostrzegającego o bliskości ziemi (TAWS). Bardziej zaawansowane systemy wprowadzone w roku 1996, znane jako wzmocnione systemy ostrzegania o bliskości ziemi, chociaż czasem dezorientująco nazywane są systemami ostrzegania o bliskości ziemi. CRD: Cover Regulation to Part-OR Flight instructor (FI) means an instructor with the privileges to provide training in an aircraft, in accordance with Part-FCL . Instruktor szkolenia praktycznego (FI) Osoba posiadająca uprawnienia do prowadzenia szkolenia praktycznego zgodnie z wymaganiami Part-FCL OR.ATO.110 Flight simulation training instructor personnel responsible for providing flight simulation training and for assessing a pilot’s skill Instruktor szkolenia praktycznego na symulatorze lotu Osoba odpowiedzialna za prowadzenie szkolenia praktycznego oraz oceniania umiejętności pilota na symulatorze lotu OR.ATO.455 Flight test training organisation training organisations providing flight test training (flight tests are defined in Part 21) Organizacja szkolenia w zakresie oblotów doświadczalnych Organizacja szkolenia prowadząca szkolenia w celu wykonywania oblotów doświadczalnych (obloty doświadczalne są zdefiniowane w Part 21) CRD: Cover Regulation to Part-AR Guidance Material means non-binding material developed by the Agency that helps to illustrate the meaning of a requirement or specification and is used to support the interpretation of regulations and Acceptable Means of Compliance (AMC). Materiały zawierające wytyczne Oznacza niewiążący materiał opracowany przez Agencję, który pomaga zobrazować znaczenie wymagania lub określenia oraz wykorzystywany do wsparcia interpretacji przepisu i akceptowalnych sposobów spełnienia wymagań (AMC) CRD to Part-OR, GM2-OR.OPS.GEN.200(a)(5) Management System Hazard The condition, object or activity with the potential of causing injuries to personnel, damage to equipment or structures, loss of material or reduction of ability to perform a prescribed function. Note: Hazard is also often described as a source that could cause harm. Zagrożenie Okoliczność, obiekt lub działanie, które potencjalnie mogą spowodować obrażenia personelu, uszkodzenia sprzętu lub struktur, straty materialne lub zdolność do wykonywania przypisanych funkcji. Uwaga: Zagrożenie jest często opisywane jako źródło mogące powodować obrażenia. Regulation No 2042-2003, Annex II, 145.A.30 Personnel requirements (e) Human performance ‘Human performance’ means human capabilities and limitations which have an impact on the safety and efficiency of aeronautical operations. Możliwości ludzkie Możliwości i ograniczenia człowieka, które wywierają wpływ na bezpieczeństwo i sprawność działania operacji lotniczych. CRD: Cover Regulation to Part-AR Inspection means an independent documented conformity evaluation by observation and judgement accompanied as appropriate by measurement, testing or gauging, in order to verify compliance with applicable requirements. Inspekcja oznacza niezależną, udokumentowaną ocenę zgodności opartej na obserwacji i osądzie przy zastosowaniu odpowiednich metod pomiaru, testowania oraz próbkowania w celu zweryfikowania zgodności z mającymi zastosowanie wymaganiami. Intertial reference unit (IRU) An inertial reference unit (IRU) is a type of inertial sensor which uses only gyroscopes to determine a moving aircraft’s change in angular direction Bezwładnościowy moduł odniesienia (IRU) Bezwładnościowy moduł odniesienia (IRU) jest typem czujnika bezwładnościowego, który wykorzystuje tylko żyroskopy do określania zmian położenia przestrzennego statku powietrznego. Forthcoming CRD to NPA 2009-01 Operational suitability data (OSD) The concept of OSD is to ensure that certain data, necessary for safe operation, is available to and used by the operators. This data is considered specific to an aircraft type and must therefore be produced by the designer of that type. It consists of: • the minimum syllabus of pilot type rating training, including the aircraft reference data to support the qualification of associated simulators; Dane przydatne w użytkowaniu (OSD) Stworzenie OSD ma zapewnić, że pewne dane, konieczne dla bezpiecznego użytkowania będą dostępne i będą wykorzystywane przez operatorów. Te dane dotyczą określonego typu statku powietrznego i dlatego muszą zostać opracowane przez projektanta danego typu. Na te dane składają się: CRD: Cover Regulation to Part-OR Qualification test guide (QTG) means a document designed to demonstrate that the performance and handling qualities of an flight simulation training device (FSTD) represent those of the aircraft, class of aeroplane or type of helicopter, simulated within prescribed limits and that all applicable requirements have been met. The QTG includes both the data of the aircraft, class of aeroplane or type of helicopter and FSTD data used to support the validation. Wytyczne dla Testów Kwalifikacyjnych (QTG) Dokument wykazujacy, że osiągi i właściwości użytkowe szkoleniowego urządzenia symulacji lotu FSTD odpowiadają charakterystykom statku powietrznego, który jest symulowany przez to urządzenie. CRD to Part-OR, GM2-OR.OPS.GEN.200(a)(5) Management System Risk / safety risk The likelihood of injury to personnel, damage to equipment or structures, loss of material or reduction of ability to perform a prescribed function, measured in terms of probability and severity. Expression for the combination of the probability of an accidental event and its consequence. Ryzyko / Ryzyko dla bezpieczeństwa Możliwość wystąpienia obrażeń personelu, uszkodzeń sprzętu lub struktur, strat materialnych lub zdolności do wykonywania przypisanych funkcji, mierzonych w terminach odnoszących się do prawdopodobieństwa i dotkliwości. Wyrażenie dla kombinacji prawdopodobieństwa wystąpienia niebezpiecznego zdarzenia i jego konsekwencji. CRD to Part-OR, GM2-OR.OPS.GEN.200(a)(5) Management System Risk assessment The overall process of planning, hazard identification, risk analysis and risk evaluation. Ocena ryzyka Całokształt procesów obejmujących planowanie, identyfikację zagrożenia, analizę ryzyka oraz jego szacowanie. CRD to Part-OR, GM2-OR.OPS.GEN.200(a)(5) Management System Risk management process The systematic application of management policies, procedures and practices to the tasks of communicating, establishing the context, identifying, analysing, evaluating, treating, monitoring and reviewing risk. Proces zarządzania ryzykiem Systematyczne stosowanie polityki zarządzania, procedur i praktyk dotyczących komunikowania, ustalania związków, identyfikowania, analizowania, oszacowywania, zapobiegania, monitorowania i rewidowania ryzyka CRD to Part-OR, GM2-OR.OPS.GEN.200(a)(5) Management System Safety Is the state in which the risk of harm to persons or property damage is reduced to, and maintained at or below, an acceptable level through a continuing process of hazard identification and risk management. Bezpieczeństwo Stan, w którym ryzyko obrażeń osób lub uszkodzenia mienia jest zredukowane i utrzymywane na lub poniżej akceptowalnego poziomu przez ciągłe stosowanie procesu identyfikacji zagrożenia i zarządzania ryzykiem. NPA 2009-02C, GM OR.OPS.025.FTL Safety assessment Safety assessment requires the identification of hazards and the assessment of those associated risks against an acceptable level of risk. Ocena bezpieczeństwa Ocena bezpieczeństwa polegająca na identyfikacji zagrożeń i oceny związanego z nimi ryzyka pod kątem akceptowalnego poziomu bezpieczeństwa. CRD to Part-AR, AR.ATO.200 Safety assessment an assessment demonstrating that an equivalent level of safety to that established in the applicable AMC or CS is met. Ocena bezpieczeństwa Ocena wskazująca, że poziom bezpieczeństwa wymagany przez akceptowalne sposoby spełnienia wymagań (AMC) albo specyfikacje certyfikatu został osiągnięty. CRD to Part-OR, GM1-OR.OPS.CC.115(a) Safety equipment should be understood as equipment installed/carried to be used during day-to-day normal operations for the safe conduct of the flight and protection of occupants (e.g. seatbelts, infant/extension seatbelts, child restraint device, safety card, safety demonstration kit). Wyposażenie bezpieczeństwa Powinno być rozumiane jako wyposażenie zabudowane lub przenośne gotowe do użycia w czasie codziennych normalnych operacji, przeznaczone do zapewnienia bezpieczeństwa uczestnikom lotu. (np. pasy bezpieczeństwa, dodatkowe pasy dla niemowląt, foteliki dla dzieci, karty instruktażowe, zestawy demo) CRD to Part-OR, GM2-OR.OPS.GEN.200(a)(5) Management System Stakeholders Those persons and organisations who may affect, be affected by, or perceive themselves to be affected by a decision, activity or risk. Interesariusze Osoby i organizacje, które mają wpływ na decyzje lub mogą odczuwać skutki podejmowanych decyzji, działań oraz ryzyka. Source: ICAO Annex 6 State safety programme An integrated set of regulations and activities aimed at improving safety. Krajowy Program Bezpieczeństwa